Krótkowzroczność – objawy, przyczyny i skuteczne metody profilaktyki

Krótkowzroczność to wada wzroku, która dotyka coraz większą liczbę osób na całym świecie. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała krótkowzroczność, jako główną przyczynę upośledzenia zdolności widzenia w krajach rozwiniętych i nadała jej status epidemii. Problem nasila się szczególnie wśród dzieci i młodzieży, w dużej mierze z powodu spędzania wielu godzin przed ekranami komputerów, tabletów i smartfonów. Wczesna profilaktyka krótkowzroczności jest dziś priorytetem zarówno dla specjalistów z dziedziny ochrony wzroku, jak i rodziców.

Krótkowzroczność – co to jest?

Zrozumienie, co to krótkowzroczność pozwala wcześnie rozpoznać objawy i podjąć odpowiednie działania profilaktyczne. Krótkowzroczność, zwana również miopią, to wada wzroku polegająca na tym, że obraz przedmiotów odległych skupia się przed siatkówką, a nie na niej. Skutkuje to wyraźnym widzeniem bliskich obiektów, przy jednoczesnym rozmyciu obrazów znajdujących się w oddali. 

Objawy krótkowzroczności obejmują:

• rozmazane widzenie obiektów w oddali,
• częste mrużenie oczu,
• przybliżanie czytanego tekstu,
• trudności w nauce szkolnej lub w prowadzeniu pojazdów.

Nieleczona lub postępująca wada wzroku może prowadzić w dojrzałym wieku do poważnych powikłań, takich jak uszkodzenia siatkówki np odwarstwienie siatkówki czy zwiększone ryzyko jaskry lub wcześniejszej zaćmy. 

Dlaczego krótkowzroczność staje się coraz częstsza?

Krótkowzroczność staje się coraz powszechniejszą wadą wzroku na całym świecie, a szczególnie wśród dzieci i młodzieży. Zmiany w stylu życia – coraz większa liczba godzin spędzanych przed ekranami komputerów, tabletów i smartfonów oraz ograniczenie czasu przebywania na świeżym powietrzu – przyczyniają się do tego, że wada rozwija się wcześniej i szybciej. 

Według prognoz Światowej Organizacji Zdrowia, do 2050 roku aż 5 miliardów ludzi*, czyli połowa populacji świata, może cierpieć na krótkowzroczność. To oznacza, że problem nie dotyczy już tylko jednostek, ale ma charakter globalnej epidemii. Wczesne rozpoznanie i profilaktyka są zatem kluczowe, aby zapobiec powikłaniom, które mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie i stanowić zagrożenie dla zdrowia oczu.

*źródło: [https://doi.org/10.1371/journal.pone.0140419]

Krótkowzroczność u dzieci i młodzieży – główne przyczyny

Wzrost liczby przypadków krótkowzroczności u dzieci i młodzieży wynika z kombinacji czynników środowiskowych i genetycznych.

• Wielogodzinne korzystanie z urządzeń cyfrowych – długotrwałe patrzenie w bliską odległość, np. przy czytaniu książek, korzystaniu ze smartfonów, tabletów czy komputerów, prowadzi do nadmiernego napięcia akomodacyjnego oka. 
• Brak kontaktu z naturalnym światłem – badania wykazują, że dzieci, które spędzają mniej czasu na świeżym powietrzu, mają większe ryzyko narastającej krótkowzroczności. 
• Czynniki genetyczne – dzieci, których rodzice mają krótkowzroczność, są znacznie bardziej narażone na rozwój wady i jej szybkie postępowanie.

Czynniki te często współdziałają – dziecko z predyspozycjami genetycznymi, które jednocześnie spędza wiele godzin przy ekranie i rzadko wychodzi na świeże powietrze, jest szczególnie narażone na postępującą krótkowzroczność.

Krótkowzroczność u dzieci – czy można wyleczyć?

Czy można wyleczyć krótkowzroczność u dzieci? Obecnie całkowite wyleczenie nie jest możliwe, ponieważ wada wzroku związana z wydłużeniem osi gałki ocznej jest trwała. Jednak nowoczesne metody profilaktyki i terapii pozwalają spowolnić postęp wady, co ma kluczowe znaczenie dla zdrowia oczu w dorosłości.

Dzięki wczesnej interwencji można ograniczyć ryzyko dużej krótkowzroczności w późniejszym życiu, zmniejszyć prawdopodobieństwo powikłań siatkówki i odwarstwienia siatkówki oraz poprawić komfort widzenia i codzienne funkcjonowanie dziecka w szkole, sporcie czy podczas aktywności na świeżym powietrzu.

Rodzaje i konsekwencje krótkowzroczności

Krótkowzroczność to wada wzroku, która może mieć różny stopień nasilenia i wiele konsekwencji zdrowotnych. Nie wszystkie przypadki są jednakowo groźne – mała wada może być korygowana zwykłymi okularami lub soczewkami, natomiast w przypadku dużej lub postępującej krótkowzroczności konieczna jest szczególna kontrola okulistyczna, także u dorosłych, ponieważ krótkowzroczność po 40 roku życia może prowadzić do dodatkowych problemów z widzeniem i zwiększać ryzyko powikłań siatkówkowych.

Duża krótkowzroczność i jej powikłania

Duża krótkowzroczność (powyżej -6,00 D) niesie ze sobą realne ryzyko poważnych powikłań zdrowotnych. Związane jest to głównie z nadmiernym wydłużeniem gałki ocznej i rozciąganiem struktur siatkówki. Do najważniejszych powikłań należą:

• degeneracja siatkówki – zmiany w strukturze siatkówki, które mogą prowadzić do trwałego pogorszenia widzenia,
• odwarstwienie siatkówki – groźne dla zdrowia oczu powikłanie, wymagające natychmiastowej interwencji chirurgicznej,
• zwiększone ryzyko jaskry i zwyrodnień plamki żółtej – choroby te mogą znacząco pogorszyć jakość widzenia, a w skrajnych przypadkach prowadzić do utraty Widzenia.

Krótkowzroczność postępująca – ryzyko dla wzroku

Krótkowzroczność postępująca to dynamiczny wzrost wady, typowy w okresie szkolnym i nastoletnim. W odróżnieniu od stabilnej krótkowzroczności, postępująca miopia wymaga szczególnej uwagi, ponieważ:

• dzieci i młodzież z postępującą krótkowzrocznością są bardziej narażone na rozwój dużej krótkowzroczności (powyżej -6,00 D), 
• wysokie ryzyko powikłań siatkówkowych, odwarstwienia siatkówki i zwyrodnień plamki żółtej w dorosłości,
• postępująca wada może znacząco ograniczać komfort życia – utrudnia naukę, aktywność fizyczną, a w przyszłości może wpływać na możliwości zawodowe i codzienne funkcjonowanie.

Jak korygować krótkowzroczność?

Skuteczna korekcja krótkowzroczności polega nie tylko na poprawie ostrości widzenia, ale także na spowolnieniu progresji wady i ograniczeniu ryzyka powikłań.

Krótkowzroczność – okulary korekcyjne i nowoczesne soczewki

Okulary korygujące i hamujące krótkowzroczność są podstawową metodą korekcji wady wzroku i jednocześnie skutecznym sposobem spowalniania narastania krótkowzroczności u dzieci i młodzieży. Nowoczesne soczewki okularowe, takie jak MiYOSmart firmy HOYA z technologią D.I.M.S., zostały zaprojektowane specjalnie, aby hamować progresję wady wzroku.

Najważniejsze cechy soczewek MiYOSmart:

• korekcja okularowa hamująca postęp krótkowzroczności – soczewki pozwalają na wyraźne widzenie i jednocześnie spowalniają narastanie wady, ograniczając ryzyko powikłań siatkówki,
• skuteczność potwierdzona badaniami naukowymi – redukcja progresji krótkowzroczności na poziomie około 60%,
• spowolnienie wzrostu długości osiowej oka – co zmniejsza ryzyko poważnych powikłań w późniejszym życiu,
• zalecane dla pacjentów w wieku 6–18 lat – idealne dla dzieci i młodzieży w okresie szybkiego wzrostu wady wzroku,
• wytrzymała i łatwa w czyszczeniu powłoka antyrefleksyjna – umożliwia komfortowe użytkowanie nawet w aktywnym trybie życia młodych osób,
• bardzo szeroki zakres mocy korekcyjnych (sfera: 0,00 do -10,00 D; cylindry: -0,25 do -4,00 D; maksymalna kombinacja: sf -6,00 D z cyl -4,00 D).

Czytaj więcej o soczewkach MiYOSmart

Ortokorekcja – krótkowzroczność pod kontrolą

Ortokorekcja to innowacyjna metoda korekcji krótkowzroczności, która polega na stosowaniu specjalnych, twardych soczewek kontaktowych zakładanych na noc, które tymczasowo zmieniają kształt rogówki. Dzięki temu pacjent może cieszyć się wyraźnym widzeniem w ciągu dnia bez konieczności noszenia okularów czy standardowych soczewek kontaktowych.

Czytaj więcej: “Ortokorekcja – krótkowzroczność pod kontrolą”

Wojciech Krawczyk, optometrysta

NightFlex – soczewki ortokorekcyjne firmy SwissLens

Najważniejsze cechy soczewek NightFlex: 

• hamują narastającą krótkowzroczność na poziomie 60%,
• spowalniają wzrost długości osiowej oka i zmniejszają ryzyko powikłań siatkówki,
• dedykowane dzieciom i młodzieży, a także młodym dorosłym,
• zakres korekcji: sf: 0,00 do -9,00 D; cyl: -0,25 do -4,00 D,
• formuła Relax zwiększa skuteczność profilaktyki dla mocy 0,00 do -2,50 D.

Soczewki kontaktowe miękkie do kontroli krótkowzroczności

Jedną z nowoczesnych metod spowalniania postępu krótkowzroczności u dzieci i młodzieży są jednodniowe, miękkie soczewki kontaktowe. W odróżnieniu od standardowych soczewek, ich konstrukcja pozwala nie tylko korygować wadę wzroku, ale również hamować narastanie krótkowzroczności. 

MiSight 1 day – jednodniowe soczewki terapeutyczne

Soczewki na krótkowzroczność MiSight 1 day charakteryzują się:

• skutecznością potwierdzoną badaniami klinicznymi – redukcja progresji krótkowzroczności w około 60% przypadków,
• bezpieczeństwem stosowania – jednodniowy tryb użycia minimalizuje ryzyko infekcji i zapewnia komfort oczu,
• zakresem mocy korekcyjnych: sf: -0,25 D do -10,00 D, co pozwala dostosować soczewki do większości pacjentów,
• przeznaczeniem dla pacjentów bez astygmatyzmu, którzy wymagają skutecznej kontroli narastającej krótkowzroczności.